Évf. 18 szám 2 (2026)
Tanulmányok

Spanyol–kínai kapcsolatkeresés II. Fülöp uralma idején

Tamás Túróczi
Szegedi Tudományegyetem
Bio

Megjelent 2026-07-02

Kulcsszavak

  • II. Fülöp,
  • Spanyolország,
  • Ázsia,
  • Kína,
  • Manila,
  • Filipinas,
  • spanyol–kínai kapcsolatok kutatása,
  • Fray Martín de Rada
  • ...Tovább
    Kevesebb

Hogyan kell idézni

Túróczi, T. (2026). Spanyol–kínai kapcsolatkeresés II. Fülöp uralma idején. Távol-Keleti Tanulmányok, 18(2), 107–142. https://doi.org/10.38144/TKT.2026.2.3

Absztrakt

A Fülöp-szigetek 1565-ös meghódításától, illetve Manila 1571-es alapításától kezdve a spanyolok arra törekedtek, hogy kereskedelmi és diplomáciai kapcsolatokat építsenek ki Ázsia legnagyobb államával, Kínával a távolsági kereskedelemből származó előnyök reményében. Ez jelölte a spanyol–kínai kapcsolatok kezdetét, és jelölte egyben a XVI. századi spanyol korona ázsiai terjeszkedési politikájának egyik legfontosabb szakaszát.
Az Újvilággal ellentétben az ázsiai régióban az európai technikai fölény kizárólag a csendes-óceáni szigetvilágban és annak őslakos népessége felett érvényesült. Ezzel szemben a kontinens nagy államaiban (Kína, Japán) azok politikai összetettsége és katonai fejlettsége lehetetlenné tette a spanyolok számára, hogy erőszakos politikát folytassanak. Míg az amerikai kontinensen a spanyolok hatalmas területeket hódítottak meg és népeket hajtottak uralmuk alá, az ázsiai kontinensen ez lehetetlen volt. Nem tudták megváltoztatni az Ázsiával fennálló, évszázadokkal korábban kialakult hagyományos politikai, diplomáciai és gazdasági kapcsolatok struktúráját, így kénytelenek voltak beilleszkedni egy olyan rendszerbe, amelyben a kereskedelem volt az egyetlen módosítható elem, a gazdasági együttműködés előfeltétele pedig a diplomáciai kapcsolatok felvétele volt.
A jelen tanulmány a spanyol uralkodó, II. Fülöp (1556–1598) uralkodása alatt a Spanyol Királyság által Kínával való kapcsolatfelvételre irányuló erőfeszítések kezdeti szakaszát mutatja be. Célja, hogy megvizsgálja a spanyol diplomácia ázsiai tevékenységének formáit az e kapcsolatok kialakítására irányuló kísérletek kontextusában, amelyek hátterét következetesen a spanyol korona azon törekvése határozta meg, hogy hozzáférést szerezzen az ázsiai kereskedelmi hálózatokhoz.
A tanulmány bemutatja a történelmi események összefüggéseit a XVI. századi ázsiai spanyol diplomácia történetének keretében, amelynek egyik fő célja az úgynevezett „kínai vállalkozáshoz” kapcsolódó gazdasági lehetőségek kiaknázása volt.
Mivel a téma a magyar történetírásban eddig felderítetlen terület, a tanulmány a spanyol diplomácia főbb kapcsolódási pontjaira, azok kereskedelmi motivációira, az interakciók hátterére és korlátaira, az ismétlődő kihívásokra, valamint az elért részleges eredményekre összpontosít, mindezt világos kronológiai keretben bemutatva. Mindezeket figyelembe véve a tanulmány „kiindulópontként” szolgálhat a téma további, részletesebb kutatásához és megvitatásához.

Hivatkozások

  1. Carta de Alessandro Valignano a Claudio Acquaviva (1585. április 1.) Archivo General de Indias (AGI), Patronato, 25, R. 1, N. 22.
  2. Carta de Alonso Sanchez al rey (1569). AGI, Filipinas, 79, R. 1, N. 1.
  3. Carta de Diego Ronquillo al rey (1582). AGI, Filipinas 6, R. 5, N. 55.
  4. Carta de Felipe II. al emperador Wanli (1580. június 11.) AGI, Estado 2, 24.
  5. Carta de Juan Bautista Román al rey (1584. június 25.) AGI, Patronato, 25, R. 22.
  6. Carta de Juan Bautista Román al rey (1584. június 27.) AGI, Patronato, 25, R. 22.
  7. Carta de Legazpi al virrey de Nueva España (1570 július 25.) AGI, Patronato 24.
  8. Carta de Martín de Rada a Felipe II. (1576. május 1.) AGI, Filipinas, 22, R. 84. N. 5.
  9. Carta de Martín de Rada al virrey de México, dándole importantes noticias sobre Filipinas (1569.07.08.) AGI, 79, N. 1.
  10. Carta de Miguel de Legazpi (1567. július 23.) AGI, Filipinas, 6, R. 1, N. 7
  11. Carta de S. D. Ceballos al virrey de Nueva España (1576. június 4.) AGI, Filipinas, 6. R. 8.
  12. Carta e információn sobre tres mandarines chinos (1603. május 27.) AGI, Filipinas 59, N. 45.
  13. Carta del franciscano Pedro de Alfaro sobre su llegada a China (1579. október 12.) AGI/22//FILIPINAS, 79, N. 4.
  14. Carta de Frai de Alfaro a Frai Juan de Ayoza (1580) AGI, Filipinas, 84, R. 1, N. 16.
  15. Carta de Gabriel de Ribera (1576). AGI, México, 20.
  16. Copia de carta de Felipe II a Guido de Lavezares (1574. április 21.) Colección de reales decisiones sobre asuntos de comercio en la Asia e Islas Filipinas desde 16 de noviembre de 1568 hasta diciembre de 1769, formada en virtud de Real Orden de 9 de febrero de 1798, por don Juan Miguel. Archivo Militar Histórico (AMH), Represa, Tomo I, Folio 43–44.
  17. Domingo de Salazar, obispo de Manila, a Felipe II. Manila (1588. június 27.) AGI, Filipinas, 74, N.34.
  18. Francisco de Sande a Felipe II. Manila (1576. június 7.) AGI, Filipinas, 6, R. 3, N. 26.
  19. Informe del obispo de Manila, fray Domingo de Salazar, sobre el censo de las Islas Filipinas.
  20. Manila (1588. június 25.) AGI, Filipinas,74. N. 32.
  21. Parescer del Provincial fight Martin de Rada, agostino, sobre las coasa de estas tieras (1574.06.21.) AGI, Patronato 24, R. 29, N. 00014.
  22. Argensola, Bartolomé Leonardo (1609) 1891. Conquistas de las Islas Molucas. Zaragoza: Interprete del Hospicio Provincial.
  23. Copia de carta de Felipe II a Guido de Lavezares. (1574. április 21.) Colección de reales decisiones sobre asuntos de comercio en la Asia e Islas Filipinas desde 16 de noviembre de 1568 hasta diciembre de 1769, formada en virtud de Real Orden de 9 de febrero de 1798, por don Juan Miguel. 1798. AMH, Represa, Tomo I, Folio 43–44.
  24. Crónicas de la Apostólica Provincia de St. Gregorio de religiosos descalzos de N. S. P. S. Francisco en las Islas Filipinas, China, Japón. 1738. Manila: Por Fray Juan de Sotilo.
  25. Dueñas, Francico de (1580) 1972. Relacion de algunas cosas particulares que vimos yentendimos en el Reyno de China. Madrid: Archivo de la Real Academia de la Historia, Velázquez, tomo LXXV, Fol. 8.
  26. Labor evangélica, ministerios apostólicos de los obreros de la Compañía de Jesús, fundación y progresos de su provincia en las Islas Filipinas. Historiados por el padre Francisco Colin, provincial de la misma Compañía, calificador del Santo Oficio y su comisario en la gobernación de Sambianga y su distrito. Parte Primera. Sacada de los manuscritos del padre Pedro Chirino, el primero de la Compañía que pasó de los Reinos de España a estas Islas por orden y a costa de la Católica y Real Majestad. Libro Tercero. 1663. Madrid: por José Fernández Buendía.
  27. Labor evangelica, misionerios apostolicos de los obreros de la Compañía de IESVS. 1658. Madrid: por Ioseph Fernandez de Buendía.
  28. Lavezares, Guido (1574) 2004. „Relación del suceso de la venida del tirano chino sobre este campo. Por „Edición, introducción y notas: Juan Francisco Maura.” Revista Lemir. Vermont: University of Vermont.
  29. Loarca (1575) 1970. Relacion del viaje que hezimos a la China desde la ciudad de Manila en las del poniente año de 1575 años, con mandado y acuerdo de Guido de Lavazaris governador i Capitan General que a la sazon era en las Islas Philipinas. Biblioteca Nacional de España, ms. 3042; y ms. 2902.
  30. Mendoza, Juan González (1585) 1990. Historia de las cosas más notables, ritos y costumbres del gran reyno de la China. Madrid: Polifemo.
  31. Morga, Antonio (1609) 1909. Sucesos de las Islas Filipinas. Barcelona: Librería General de Victoriano Suárez.
  32. Pastells, Pablo – Torres Lanzas, Navas del Valle 1925. Historia General de Filipinas. Catalogo de los documentos relativos a las islas filipinas existentesen el Archivo de Indias de Sevilla. 9. vol. Barcelona: Compañía General de Tabacos de Filipinas.
  33. Rada, Martín (1575) 1892. Relaçion Verdadera delascosas del Reyno de TAIBIN por otro nombre china y del viaje que ael hizo el muy Reverendo padre fray martin de Rada provinçial que fue delaorden delglorioso Doctor dela yglesia San Agustin. quelo vio yanduvo en la provinçia de Hocquien año de 1575 hecha porelmesmo. Paris: Bibliothéque Nacionale de Paris (BNP), Fonds Espagnol, 325.9 (MF 13184), f. 15–30.
  34. Rada, Martín 1574. Parescer del Provincial fight Martin de Rada, agostino, sobre las coasa de estas tieras. 1574. június 21. AGI, Patronato 24, R. 29, N. 00014
  35. Relação das Cidades, vilas e lugares de guarniçao que contem en ti o Grande imperi de China. Sobre o modo que parece se deve ter comeso de concuesta desta tierra. Biblioteca Nacional, de Madrid (BNM) ms. 7094, ff. 13–18.
  36. Relación de Juan Bautista Román, Factor de las Islas Philipinas en Macán. Copia de la carta que me escribió el P. Matteo Resi, italiano de la Compañía de Jesús que reside con el P. Miguel Ruggiero en la ciudad de Joaquín, cabeza desta provincia de los Cantines en los reynos de la China, í dondereside el Vierrei desta dicha provincia la qual recebí en Macao, veinte leguasde Cantón, he cincuenta de Joaquín. Collección juan Bautista Muñoz. ARAH, 9 · 4797, vol. 18, fl. 249–258.
  37. Relación de las cosas particulares de la China, la qual escribió el P. Sánchez de la Compañía de Jesús que se la pidieron para leer a su Magestad el rey Don Felipe II. estado indispuesto. Biblioteca Nacional, de Madrid (BNM) ms. 287, ff. 198–226.
  38. Tordesillas, Agustín de (1580) 1972. Relación de el viaje que hezimos en china nuestro hermano fray Pedro de Alpharo con otros tres frailes de la orden de Nuestro seraphico paradre San Francisco. Madrid: Archivo de la Real Academia de la Historia, Velázquez, tomo LXXV, Fol. 11 h., s. n.
  39. Cervera Jiménez, José Antonio 2001. „Dos grandes cosmógrafos españoles en las Filipinas. Andrés de Urdaneta y Martín de Rada” In: Estudios de historia das ciencias e das técnicas: VII Congreso de la Sociedad Española de Historia de las Ciencias y de las Técnicas. Pontevedra, 14–18 de setembro de 1999. Pontevedra, 169–176.
  40. Alfonso Mola, Marina – Martínez Shaw, Carlos 2000. El Galeón de Manila. Madrid: Aldeasa.
  41. Argimón, Victória 2019. „Alimentación y retórica de la alteridad en los relatos de viajeros españoles a China en el siglo XVI.” In: Rafael Beltrán (ed.) Viajeros en China y libros de viajes a oriente (siglos XVI y XVII.). Valencia: Universidad de Valencia, 125–150.
  42. Borao, José Eugenio 1998. The Masaccre of 1603. Chinese Perception of the Spanish on the Philippines. Taiwan: National Taiwan University. https://doi.org/10.1017/S0165115300012407
  43. Borao, José Eugenio 2005. „La colonia de japoneses en Manila en el marco de las relaciones de Filipinas y Japón en los siglos XVI. y XVII.” Cuadernos Canela 17: 25–53.
  44. Cabrero Fernández, Leoncio 1995. „El empleño de los molucas y los tratados de Zaragoza: cambios, modificaciones y coincidencias entre el no ratificado y el ratificado.” In: El tratado de Tordesillas y su época. Coord. por Luis Antonio Ribot García, Adolfo Carrasco Martínez, Luis Adão da Fonseca. Volumen 2. Valladolid: Junta de Castilla y León, 1091–1132.
  45. Cervera Jiménez, José Antonio 2021. „Martín de Rada y Juan de Cobo, dos grandes misionerios y científicos en Manila durante el siglo XVI.” In: Pilar Pezzi Cristóbal (ed.) Baética: Estudios de Historia Moderna y Contemporánea. Málaga: Universidad de Málaga, 199–230. https://doi.org/10.24310/BAETICA.2021.vi41.12526
  46. Céspedes del Castillo, Guillermo 2003. „El Real de a ocho, primera moneda universal.” Actas 2003.2: 1751–1760.
  47. Dictionary of the Ming Biography Vol. I. 1976. Ed. L. Carrington Goodrich. New York: Columbia University Press.
  48. Estella, Margarita 1989. „Tráfico artístico entre Filipinas y España vía Acapulco” In: El Extremo Oriente Ibérico. Coord. por Francisco de Paula Solano Pérez-Lila, Florentino Rodao García, Luis Eugenio Togores Sánchez. Madrid: Agencia Española de Cooperación Internacional (AECID): Consejo Superior de Investigaciones Científicas (CSIC), Centro de Estudios Históricos, 593–606.
  49. Folch, Dolores 2021. En el umbral de China. Las relaciones en el siglo XVI de Martín de Rada, Miguel de Loarca, Agustín de Tordesillas, Francisco de Dueñas, Pedro de Alfaro. Barcelona: Editorial Icaria.
  50. Flynn, Dennis O. – Giráldez, Arturo. 1995. „Born with a “Silver Spoon”: The Origin of World Trade in 1571.” Journal of World History 6.2: 201–221. https://doi.org/10.4324/9781003554325-2
  51. García-Abásolo, Antonio 2013. „Españoles y chinos en Filipinas. Los fundamentos del comercio del Galeón de Manila.” In: España, el Átlantico y el Pacífico. Coord. por Iñesta Mena, Félix, Lorenzana de Lapuente, Felipe, Mateos Ascacíbar, Francisco Javier. XIV Jornadas de Historia en Llerena. Y otros estudios sobre Extremadura. Llerena, 9–30.
  52. García Galende, Pedro 2015. Fray Martín de Rada. Científico y misionero en Filipinas y China (siglo XVI). Pamplona: Gibierno de Navarra.
  53. Gil, Juan 2013. „El primer tornaviaje.” In: Salvador Bernabeu Albert (ed.) La nao china 1565-1815. Navegación, comercio e intercambios culturales. Sevilla: Universidad de Sevilla, 25–64.
  54. Herrera, Antonia Heredia 1989: „Filipinas en el Archivo General de Indias.” In: El Extremo Oriente Ibérico. Coord. por Francisco de Paula Solano Pérez-Lila, Florentino Rodao García, Luis Eugenio Togores Sánchez. Madrid: Agencia Española de Cooperación Internacional (AECID): Consejo Superior de Investigaciones Científicas (CSIC), Centro de Estudios Históricos, 149–182.
  55. Herrero Pérez, Pedro 1989. „El Galeón de Manila. Relaciones comerciales entre el Extremo Oriente y América (estado de la cuestión).” In: El Extremo Oriente Ibérico. Coord. por Francisco de Paula Solano Pérez-Lila, Florentino Rodao García, Luis Eugenio Togores Sánchez. Madrid: Agencia Española de Cooperación Internacional (AECID): Consejo Superior de Investigaciones Científicas (CSIC), Centro de Estudios Históricos, 445–458.
  56. Hidalgo Nuchera, Patrício 1995. Los primeros de Filipinas. Madrid: Miraguano Ediciones-Ediciones Polifermo.
  57. Higueras Rodríguez, María Dolores 2021. „España y China en los siglos XVI y XVII. La política de Felipe II. en Orinete.” Sociedad geográfica española. Boletín 68: 112–121.
  58. Iaccarino, Ubaldo 2017: Comercio y Diplomacia entre Japón y Filipinas en la era Keichō (1596–1615). (East Asian Maritine Histori 13.) Weisbaden: Harrasowitz Verlag. https://doi.org/10.2307/j.ctvcwnzpz
  59. La Follete, Cameron – Deur, Douglas 2018. „Views Across the Pacific: The Galleon Trade and Its Traces in Oregon.” Oregon Historical Quarterly 119.2: 160–191. https://doi.org/10.1353/ohq.2018.0051
  60. López-Gay, Jesús 2005. „Ante la China del s. XVI, evangelización pacífica o conquista armada.” Boletín de la Asociación Española de Orientalistas 41: 125–134.
  61. Martínez Esquivel, Ricardo 2018. „Misión Sangley. La cristianización entrelos chinos de Filipinas en elcambio del siglo XVI al XVII.” Estudios de Asia y África 53.1: 35–63. https://doi.org/10.24201/eaa.v53i1.2271
  62. Martínez Shaw, Carlos 2014. „La Armada en Filipinas durante los tiempos modernos.” In: Pablo Ortega del Cerro (ed.) El estado en guerra. Expediciones navales españolas en el siglo XVIII. Madrid, 331–372.
  63. Ollé, Manel 2000. La invención de China. Percepciones y estrategias filipinas respecto a China durante el siglo XVI. Harrassowitz Vergal, Wiesbaden.
  64. Ollé, Manel 2002. La empresa de China. Barcelona: Acantilado.
  65. Pastels, Pablo – Torres Lanzas, navas del Valle 1925–1936. Historia General de Filipinas. Catalogo de los documentos relativos a las islas filipinas existentes en el Archivo de Indias 9 vols. Sevilla, Barcelona.
  66. Rámirez-Ruiz, Raúl 2023. „El papel de España en las Relaciones entre Europa, Latinoamérica y China: La “triangulación” imposible.” Revista de Estudios Europeos 82: 119–151. https://doi.org/10.24197/ree.82.2023.119-151
  67. Rubiés, Joan-Pau 2008. „Juan González de Mendoza y el Descubrimiento Europeo de China.” In: Diego Sola (ed.) El cronista de China: Juan González de Mendoza, entre la Misión, el Imperio y la Historia. Barcelona, 15–27.
  68. Schurz, William Lytle 1992. El Galeón de Manila. Madrid: Ediciones de Cultura Hispánica.
  69. Sousa Pinto, Paulo Jorge 2014. „Manila, Macao and Chinese networks in South China Sea: adaptive strategies of cooperation and survival (sixteenth-to-seventeenth centuries).” Anais de Historia de Além-Mar 15: 79–100.
  70. Tacchi Venturi, Pietro 1913. Opere Storiche de P. Mateo Ricci S.J. Vol. 11. Macerata: Premiato stab. tip. F. Giorgetti
  71. Trapero, María Ruiz 2025. „El Real de a ocho, su importancia y trascedencia.” Consultado 2025: 357–377.
  72. Valdés Lakowsky, Vera. 1987. De las minas al mar. Historia de la plata mexicana en Asia: 1565–1834, México: FCE.
  73. Yuste, Javier 2015. El Imperio del Sol Naciente. La aventura comercial. Tres siglos de exploración y comercio de Occidente con Cipango. Madrid: Ediciones Nowtilus.